MVO:Klanten eisen duurzame en verantwoorde bedrijfsvoering

Sleutelrol MKB in vernieuwende economie

Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de totale wereldbevolking - thans ongeveer 7 miljard - meer dan verdubbeld. En de verwachting is dat we rond 2050 ruim 9 miljard mensen de nodige bestaansrecht en levenskwaliteit moeten geven. Wereldwijd zullen we in de komende jaren dus voor een fundamentele keuze staan. Óf met minder moeten doen óf alles een stuk slimmer organiseren. Een steentje bijdragen aan een meer leefbare planeet is een opdracht voor iedereen. Vooral ook voor het bedrijfsleven. Bijvoorbeeld met Corporate Social Responsibility (CSR), Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) of een Circulaire Economie. Vele ondernemers hebben er van gehoord of zijn er al volop - bewust of onbewust - mee bezig. Maar welke betekenis schuilt er achter deze begrippen? Waarom kunnen duurzaamheid en een circulaire economie belangrijk zijn voor een onderneming? Of geldt dit uitsluitend voor grote bedrijven?

Over MVO, duurzaam ondernemen of de Circulaire economie zijn reeds talloze studies gedaan. De uiteindelijke conclusie is bij elk onderzoek echter hetzelfde: bedrijven die er niet in investeren, strompelen op termijn hopeloos achteraan en lopen bovendien groot risico om de concurrentie te verliezen. Velen zijn het er over eens dat de economische crisis er toe heeft geleid dat consumenten meer dan ooit letten op sociale en ethische prestaties van bedrijven. En wie meer wil verkopen, kan maar beter luisteren naar de eisen van de klant.

Puffende planeet
Van elektrische auto’s, duurzame energieopwekking tot aan hergebruik van materialen in de circulaire economie. De noodzakelijke vergroening van maatschappij en economie is volop aan de gang. We willen onze kreunende planeet niet nog meer uitputten. Het klimaat en leefmilieu dreigen op hol te slaan. Dus doen we er goed aan om te evolueren naar een economie waar niet ‘snel’ en ‘wegwerp’ centraal staan, maar ‘langzaam’ en ‘degelijk’. Grondstoffen zijn immers eindig. Dat betekent dat er voor heel wat processen nieuwe en duurzame methodes nodig zijn. Denk maar aan energievoorziening, voeding, watergebruik en invulling van de leefruimte. Alle consumenten willen het. En net zoals consumenten hebben ook ondernemers de verantwoordelijkheid om hun ecologische voetafdruk te verkleinen en sociaal-economische uitdagingen te trotseren. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is niet zomaar een modeverschijnsel. MVO is de realiteit van het huidige tijdperk.

Marktkansen vergroten
Van verschillende kanten worden ondernemers gestimuleerd om met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) aan de slag te gaan. Overheden geven zelf het goede voorbeeld door eisen en wensen aan de duurzaamheid van haar inkopen te stellen. MVO wordt tevens toegepast als een manier om zich te onderscheiden en daardoor de marktkansen te vergroten. Hoewel consumenten steeds meer uitgeven aan duurzame producten, blijkt het begrip ’duurzaamheid’ op zich geen direct verkoopargument te zijn, maar wél het verhaal achter het product.

MVO
MVO Nederland is opgericht voor bedrijven die duurzamer willen ondernemen. Al geruime tijd is de organisatie het nationale kennis- en netwerkplatform op het gebied van MVO. De instantie verzamelt en verspreidt informatie, organiseert congressen, zet concrete projecten op poten en bevordert netwerking tussen alle betrokken partijen. Op de website (mvonederland.nl) staat het MVO-stappenplan. Dat biedt online hulp aan ondernemers met het doel MVO in alle bedrijfsprocessen toe te passen. De organisatie komt geregeld met nieuwe inzichten om de MVO-discussie in gang te houden. De trends en ontwikkelingen zijn verdeeld in vijf deelgebieden: Base of the pyramid, Duurzame inzetbaarheid, Circulaire economie, Duurzame economie en Sociale innovatie.

Economie, mens en milieu
Hoe vertaal je de wensen van de klant naar een goed duurzaam beleid? Zo’n beleid steunt op drie pijlers: economie, mens en milieu. Concreet betekent dit dat je (uiteraard) winst maakt terwijl men rekening houdt met de gevolgen voor het leefmilieu en iedereen die daarbij betrokken is. De Europese Commissie vatte het begrip in 2011 nog kort samen als ‘de verantwoordelijkheid van bedrijven voor het effect dat ze op de samenleving hebben’. Dit houdt meer in dan louter werken met milieuvriendelijk materiaal. Denk maar aan energieverbruik en alle soorten vervuiling. En ook moet ook moet rekening gehouden worden met veiligheid en gezondheid op het werk.

MKB duurzame pijler
Het is een misvatting te denken dat duurzaamheid slechts haalbaar en nuttig is voor de grotere ondernemingen. Duurzame ontwikkeling speelt juist bij de kleinere ondernemingen een belangrijke rol. Het MKB vormt immers een prominente pijler in de samenleving omdat die de meerderheid van de Nederlandse bedrijven uitmaakt. De maatschappelijke invloed van het MKB is dus groot. Bovendien eisen grote bedrijven en overheden steeds meer van hun leveranciers waardoor duurzaamheid geleidelijk in het volledige economische stelsel doordringt en dus ook voor kleinere ondernemingen steeds belangrijker wordt.

Circulaire economie
Circulaire Economie - de nieuwe manier van omgaan met grondstoffen en materialen om de huidige verspilling van materialen te keren - is noodzakelijk voor economische groei in Europa. Door een brug te slaan naar een circulair systeem kunnen we aanzienlijke economische winst halen, banen creëren en de vernietiging van onze leefomgeving sterk reduceren. Onderzoek na onderzoek van gerenommeerde instellingen toont dit potentieel aan.
Op het World Economic Forum - begin dit jaar in Davos - werd er door de aanwezige managers volop over gedebatteerd. Een bewijs dat het thema – de circulaire economie – voor eens en voor altijd haar intrede heeft gemaakt in het bedrijfsleven. Is het een concept dat eventjes populair is bij ondernemers en beleidsmakers, of staan we voor een innovatieve ’kansenpakker’ voor bedrijven?

Van Lineair naar Circulair
De Nederlandse economie is in sterke mate afhankelijk van natuurlijke hulpbronnen zoals metalen, mineralen, fossiele grondstoffen, water, bodem en biodiversiteit. Door de wereldwijde economische en bevolkingsgroei stijgt de vraag naar natuurlijke hulpbronnen enorm. Deze vraag zet de beschikbaarheid (prijs) en de toegankelijkheid van natuurlijke hulpbronnen onder zware druk. Met ook grote geo-politieke gevolgen. Het verhogen van de grondstoffenefficiëntie is in dit verband één van de grootste uitdagingen van deze tijd. Om die uitdaging te kunnen aangaan, zullen ondernemingen de koers verzetten naar een ander economisch model: de circulaire economie. In de ’ouderwetse’ (lineaire) economie worden grondstoffen onttrokken aan de natuur en verwerkt tot producten die uiteindelijk op de vuilnisbelt belanden. De circulaire economie is daarentegen gebaseerd op uitgekiende eco-ontwerpen en doelgericht grondstoffenbeheer. De levenscyclus van de grondstof wordt volledig beheerd en de milieu-impact zo veel als mogelijk verkleind.

Nieuwe plannen
De Europese Commissie had 2014 uitgeroepen tot het jaar van de Circulaire Economie. Nog voor het einde van dit jaar komt er een aangepast plan om de Circulaire Economie verder te stimuleren. Circulaire Economie moet in de plaats komen voor het gangbare lineaire model waarin grondstoffen worden gedolven, verbruikt en weggegooid (gestort) of verbrand. In de Circulaire Economie is het de bedoeling dat elk afgedankt materiaal zo veel mogelijk hergebruikt kan worden. Deze nieuwe manier van denken is noodzakelijk omdat Europa voor al haar grondstoffen zo goed als volledig afhankelijk is van andere werelddelen en niet altijd van de politiek meest stabiele regio’s. De Europese economie is erg kwetsbaar door deze grondstoffenafhankelijkheid. Bovendien verhuist heel wat industriële activiteit in snel tempo naar landen waar grondstoffen vlot voorhanden en goedkoop zijn. Daartegenover staat dat verschillende studies aantonen dat het invoeren van een Circulaire Economie heel wat nieuwe economische activiteiten - en dus werkgelegenheid - kan creëren.

Experts: mythes doorgeprikt
In de publicatie ‘15 mythes van de circulaire economie’ (online via mvonederland.nl) laat MVO Nederland experts op het gebied van Circulaire Economie aan het woord. Misvattingen worden doorgeprikt en kansen worden aangegeven. Circulair ondernemen staat weliswaar flink in de belangstelling, maar lang niet altijd is helder wat daarmee bedoeld wordt. Slim omgaan met afval zegt de één. Leven zonder afval kost veel te veel tijd denkt de ander. MVO Nederland vroeg 15 experts welke mythes zij vaak tegenkomen. In de online publicatie worden die vakkundig weerlegd.
Doelstelling van de publicatie is misvattingen rond de circulaire economie door te prikken en ondernemers te overtuigen van de kansen. Door over te stappen naar een circulair systeem is aanzienlijke economische winst te halen, ontstaan nieuwe banen en neemt de vernietiging van onze leefomgeving af. De onterechte aanname leeft vaak dat eerst ‘de ander’ in beweging moet komen: de overheid, grote bedrijven, kleine bedrijven. MVO Nederland stelt daar tegenover dat ondernemers zelf hun toekomst in de hand hebben. In de online Community of Practice Circulair Ondernemen kunnen ondernemers zelf aan de slag.