Maakindustrie op stoom voor Industrie 4.0

In 2020 meer dan 20 miljard apparaten verbonden met het internet

In relatief korte tijd zagen we de industriële opkomst van stoommachines, elektriciteit en informatietechnologie. Drie doorslaggevende stappen in de vooruitgang. Na mechanisatie, toepassing van elektriciteit en automatisering, is er nu een vierde revolutie bezig, ook wel bekend als Industrie 4.0. Deze revolutie wordt gekenmerkt door productieprocessen slimmer te maken door de integratie van apparaten via het internet.

We horen tegenwoordig steeds vaker over Industrie 4.0. Maar wat is het eigenlijk en belangrijker: wat moeten we ermee? De term staat voor de toepassing van alle mogelijke informatie- en communicatietechnologie om diensten, bedrijven en apparatuur aan elkaar te koppelen via een Internet of Things (IoT) en Internet of People (IoP). Met behulp van Big Data in The Cloud kunnen we dan vergaande optimalisatie realiseren.

Wartaal?
Een paar jaar geleden zou voorgaande tekst als complete wartaal benoemd worden. En ook nu nog zullen veel mensen hetzelfde gevoel hebben. De tekst komt echter niet van een of ander commercieel adviesbureau, maar van een groot ontwikkelingstraject van de Duitse overheid. Zij stelde vast dat we in de vierde industriële revolutie zitten. In deze revolutie kunnen bedrijven en machines wereldwijd real time met elkaar communiceren. Processen, ordergroottes, levertijden, kwaliteitscontroles en nog veel meer zaken kunnen op elkaar afgestemd worden zonder tussenkomst van de mens.

Communicerende apparaten
Industrie 4.0: het gaat allemaal om machines die met elkaar kunnen communiceren. Zoals een slimme meter die de stand van de gas- en elektriciteitsmeter doorgeeft zonder dat er een controleur moet langskomen. Of een machine die zelf aangeeft wanneer ze moet worden gesmeerd en een distributieautomaat die automatisch een signaal geeft als een bepaald product (bijna) uitgeput is. We zien ook identificatie met radiogolven (RFID-tags op een product), zodat de machine weet welke bewerkingen er nog moeten worden uitgevoerd.

Alles is/wordt ’smart’
Na ’smartphone’, ’smart-tv’ en ’smart grid’ wordt ’smart industry’ (slimme productie) dé term van de toekomst. Een vervolg op de slagzin ’We gaan voor Industrie 4.0’ waarmee de Duitse overheid zo’n 6 jaar geleden startte. Industrie 4.0 is een programma dat leidt tot een industriële omgeving gebaseerd op intelligente netwerken en die tevens de duurzame economie ondersteunt. Deze flexibele, slimme fabrieken moeten de maakindustrie ’klaarstomen’ voor de moderne maatschappijontwikkeling.

Digitalisering = Do or Die
Hoe nu verder? De wereld verandert snel. De toekomst is digitaal. Volgens de voorspellingen zijn er over twee jaar al meer dan 20 miljard apparaten verbonden met het internet.
De omarming van smart industry is ook essentieel voor de concurrentiepositie van de Nederlandse industrie. “Digitalisering is ‘do or die’ voor de Nederlandse industrie en het bedrijfsleven. Wie er niet in meegaat, wordt links en rechts ingehaald door de concurrentie. Het zal leiden tot compleet nieuwe vormen van productie en compleet nieuwe businessmodellen. Wie Smart Industry omarmt, kan met de hele wereld concurreren. Het zorgt namelijk voor slimmere productie; maatwerk tegen de prijs van massaproductie.
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar het is hard nodig om onze concurrentiepositie te behouden en versterken. Deze digitale revolutie vraagt dan ook om een managementrevolutie. Je kan als manager niet meer achterover leunen en je bedrijf runnen zoals je dat vijf jaar geleden deed. Je zou ook wel gek zijn, want er liggen zoveel kansen.” Dat stelt Ineke Dezentjé Hamming-Bluemink, voorzitter van FME en het initiatief Smart Industry (FME, TNO, VNO-NCW, Kamer van Koophandel en het ministerie van Economische Zaken.

As-a-service
De ontwikkeling van smart industry biedt het bedrijfsleven vele kansen om kwalitatief betere services en producten aan te kunnen bieden. Klanten verwachten dit uiteraard. Een en ander betekent dat de focus verder verlegd moet worden richting slimme services. Het zijn niet langer de leveranciers, maar de klanten die bepalen wat er ontwikkeld moet worden. Producten worden hierdoor steeds meer individueel, waarbij services belangrijk is om kwaliteit te leveren. De klant ontzorgen is een statement voor 2017, waarbij het oude verdienmodel ‘uur-keer-tarief’ steeds meer plaatsmaakt voor verdienmodellen als ‘as-a-service’. Zo kunnen klanten zich richten op de core business.

Energiereductie
Verwacht wordt dat over pakweg vijf á tien jaar zo’n driekwart van de bedrijven de processen gekoppeld zal hebben aan die van leveranciers en afnemers. Dit alleen al kan leiden tot een enorme efficiencyverbetering. De werkelijke gevolgen kunnen we echter nog niet overzien. Zo wordt het mogelijk om realtime wereldwijd sensordata van allerlei fabrieken te meten, te analyseren en zo beter de processen te besturen. En ook om bijvoorbeeld storingen te voorspellen en energieverbruik te reduceren. De realtime integratie in Industrie 4.0 creëert interessante mogelijkheden. De productie kan snel reageren op de vragen van de klant, in een fractie van de levertijd én tegen een lagere kostprijs dan in lagelonenlanden. De productie verloopt immers efficiënter en met minder werknemers. De productie kan dus terug naar lokaal en decentraal met minder transportkosten. Nieuwe businessmodellen worden mogelijk. We krijgen daarnaast een ’lerende’ omgeving. Door repetitie leert het systeem zelf en kan het voorstellen doen naar het optimale proces.

Uitdagingen
Er zijn veel uitdagingen voor de maakindustrie. Wellicht is het omgaan met big data - en hiervan gebruik maken - een van de belangrijkste. Ook de introductie en beschikbaarheid van slimme sensoren is een game changer voor de maakindustrie. Die zullen immers leiden tot slimmere producten en processen. Er komen ook digitale fabrieken die van bestelling tot levering geautomatiseerd zullen worden. Ook de veroudering van het personeel dat een fysieke ondersteuning vraagt of het zoeken naar aangepast werk, is een uitdaging die sterk met Industrie 4.0 is verbonden. De digitale transformatie vandaag, met introductie van ICT, is vergelijkbaar met eerdere revoluties, alleen gebeurt alles nu veel sneller en met meer impact. ICT speelt een beslissende rol om te kunnen overleven in de economische wereld van morgen.

Apps voor voedselveiligheid
In de FoodValley bijvoorbeeld is de ICT Campus volop in beweging. In de Campus werken bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en overheid samen aan een versnelling van groei en vernieuwing van het ICT-bedrijfsleven in Veenendaal en de regio FoodValley. Er lopen tal van projecten die er uiteindelijk voor zorgen dat Veenendaal de ICT-banenmotor is met een optimaal vestigingsklimaat voor ICT-bedrijven en top ICT-onderwijs. Voor bedrijven in de voedingsindustrie zijn bijvoorbeeld gezondheid en voorschriften van het grootste belang. Voedselhygiëne is dan ook cruciaal. In de huidige voedingsindustrie is een bedrijf niet enkel verantwoordelijk voor wat het produceert, maar ook voor de grondstoffen en ingrediënten die het gebruikt. Er worden dan ook bijvoorbeeld oplossingen (Apps) bedacht die het eenvoudiger maken om dit complexe geheel te controleren. De actuele praktijk vraagt er immers om.